آشنایی با انواع ایردراپ ارز دیجیتال

ایردراپ‌های ارز دیجیتال رویدادهایی هستند که ارزهای دیجیتال را به صورت رایگان بین کاربران انتخاب شده، توزیع می‌کنند. در واقع توسعه‌دهندگان پروژه‌های جدید ارز دیجیتال، از ایردراپ به عنوان ابزاری برای جذب کاربران بیشتر استفاده می‌کنند. چرا که ایردراپ می‌تواند به عنوان ابزاری برای افزایش آگاهی در مورد پروژه و افزایش تعداد کاربران اکوسیستم آن عمل کند. مطلب زیر انواع ایردراپ ارز دیجیتال را توضیح داده و عملکرد آن‌ها را نیز بررسی می‌کند. همچنین می‌توانید با مزایا و نکات برجسته همه انواع ایردراپ آشنا شوید.

خرید و فروش انواع ارز دیجیتال در صرافی ایران اکسچنج

ایردراپ چیست؟

ایردراپ چیست؟ ایردراپ ارز دیجیتال یک استراتژی بازاریابی است که طی آن کوین یا توکن به کیف پول کاربران ارسال می‌شود. در واقع مقادیر کمی از ارز دیجیتال جدید به صورت رایگان یا در ازای یک کار کوچک، مانند عضو شدن در کانال تلگرام و… به کیف پول اعضای فعال جامعه آن ارسال می‌شود. هدف ایردراپ ارز دیجیتال، افزایش آگاهی، گردش ارز دیجیتال موردنظر و ترغیب افراد بیشتر به خرید و فروش آن است. البته توجه داشته باشید که برخی از ایردراپ‌ها نیز در جهت کلاهبرداری‌ها ایجاد می‌شوند.

آشنایی با انواع ایردراپ

انواع ایردراپ ارز دیجیتال به ۶ دسته زیر تقسیم می‌شود.

ایردراپ استاندارد (standard)

در یک ایردراپ ارز دیجیتال استاندارد، شرکت کنندگانی که علاقه‌مند به دریافت ایردراپ هستند، در ایردراپ ثبت نام می‌کنند. برای ثبت نام نیز فرد باید یک آدرس کیف پول معتبر ارائه دهد. ایردراپ‌های استاندارد ساده هستند و بجز ثبت نام به کار خاص دیگری نیاز ندارند. در این نوع ایردراپ تعداد مشخصی توکن در یک زمان مشخص برای کاربران واریز می‌گردد.

ایردراپ جایزه (Bounty)

منظور از ایردراپ جایزه ایردراپی است که کاربران برای دریافت آن باید وظایف خاصی را انجام دهند. این وظایف معمولا ارسال پست در رسانه‌های اجتماعی و یا بازنشر یک توییت در مورد پروژه است. در ازای انجام وظایف، کاربران امتیازهایی را دریافت می‌کنند. برخی اوقات ممکن است از کاربران خواسته شود به منظور واجد شرایط شدن برای ایردراپ، مقدار مشخصی امتیاز کسب کنند. به عنوان مثال، ممکن است یک کاربر پس از کسب ۳۰۰ امتیاز واجد شرایط ایردراپ شود.

ایردراپ هولدر (Hoder)

منظور از هولدر افرادی است که ارزهای دیجیتال را طولانی مدت ذخیره می‌کنند. این ایردراپ به صورت خودکار برای افرادی که توکن موردنظر را در کیف پول خود نگهداری می‌کنند، واریز می‌شود. از آنجایی که کیف پول‌ها و اطلاعات بلاک چین بخشی از یک دفتر کل توزیع شده عمومی هستند، همه کاربران بلاک چین می‌توانند شفافیت کامل در توزیع توکن‌ها را مشاهده کنند.

ایردراپ انحصاری (Exclusive)

ایردراپ انحصاری یکی از انواع ایردراپ هولدر است که افراد خاصی برای آن انتخاب می شوند. تفاوت ایردراپ انحصاری این است که توسعه دهندگان بر اساس معیارهای دیگری بجز مقدار توکن، افراد را انتخاب می‌کنند. در واقع پاداش به افرادی که در پروژه فعال بوده اند داده می‌شود.

ایردراپ هاردفورک (Hardfork)

هارد فورک زمانی اتفاق می‌افتد که تغییری در کد رمزارز برای بروزرسانی و ارتقا ایجاد شود. هاردفورک باعث ایجاد دو بلاکچین قدیم و جدید می‌شود. طی ایردراپ هاردفورک به افراد به همان مقدار که در بلاکچین قدیم دارای ارز بوده اند، ارز جدید داده می‌شود.

ایردراپ رافل (Raffle)

هرکدام از انواع ایردراپ‌های می‌تواند با ایردراپ رافل ترکیب شند. معمولا، یک پروژه تعداد ایردراپ‌هایی را که قصد دارد انجام دهد، اعلام می‌کند و افراد را ترغیب می کنند تا بلیت تهیه کنند. پس از ثبت نام افراد، قرعه کشی انجام می‌شود و تعداد محدودی کیف پول به صورت تصادفی برای دریافت ایردراپ انتخاب می‌شوند.

Membership Airdrop چیست؟ نمونه Joystream

همه ایردراپ‌های ارز دیجیتال با یک مدل ساده «اتصال کیف پول و دریافت توکن رایگان» اجرا نمی‌شوند. بعضی پروژه‌ها توکن را به اعضایی اختصاص می‌دهند که پیش از راه‌اندازی شبکه در توسعه، آزمایش یا رشد جامعه مشارکت کرده‌اند.

Joystream نمونه خوبی از این مدل است. این پروژه یک شبکه بلاکچینی و DAO برای زیرساخت ویدئوی غیرمتمرکز است که پیش از راه‌اندازی Mainnet چند سال شبکه‌های آزمایشی تشویقی اجرا کرد.

بخشی از کاربران با مشارکت در Testnet، ایفای نقش‌های مختلف در شبکه و فعالیت در Community توانستند در برنامه Founding Members قرار بگیرند و برای دریافت JOY واجد شرایط شوند.

در Genesis شبکه نیز بخش مستقلی با عنوان Membership Airdrop در Token Allocation وجود داشت. جزئیات رسمی این ساختار در مستندات رسمی توکن JOY منتشر شده است.

توزیع اولیه JOY چگونه بود؟

طبق مستندات رسمی Joystream، عرضه اولیه JOY در Genesis برابر با یک میلیارد توکن بود.

Membership Airdrop در مجموع حدود 2.17 میلیون JOY را شامل می‌شد.

این ارقام نشان می‌دهند که عبارت «ایردراپ Joystream» اگر بدون توضیح استفاده شود می‌تواند گمراه‌کننده باشد؛ زیرا بخش عمده توزیع Community از طریق مشارکت بلندمدت و Founding Member Program انجام شد، نه یک ایردراپ عمومی مشابه پروژه‌هایی مانند Uniswap یا Arbitrum.

Founding Member Program چه بود؟

Joystream از سال‌های قبل از Mainnet مجموعه‌ای از Incentivized Testnetها را اجرا کرد. کاربران می‌توانستند در نقش‌هایی مانند Validator، تولیدکننده محتوا یا سایر فعالیت‌های شبکه مشارکت کنند.

طبق Lightpaper رسمی Joystream، افرادی که به سطح مشخصی از مشارکت می‌رسیدند امکان دریافت Founding Member Status و Allocation توکن JOY را داشتند.

بنابراین این مدل بیشتر شبیه پاداش مشارکت پیش از Mainnet است تا یک Airdrop ساده.

آیا هنوز می‌توان ایردراپ Joystream گرفت؟

Membership Airdrop و توزیع Genesis یک رویداد تاریخی هستند و نباید آن‌ها را به‌عنوان فرصت فعال فعلی معرفی کرد.

Joystream همچنان یک شبکه فعال است و طبق وب سایت رسمی Joystream، فعالیت‌هایی مانند مشارکت در DAO، تولید محتوا و Staking در اکوسیستم آن وجود دارد؛ اما این روش‌ها با ایردراپ اولیه تفاوت دارند.

اگر قصد دارید ابتدا تفاوت این روش با مدل‌های دیگر توزیع Token را بررسی کنید، راهنمای انواع ایردراپ ارز دیجیتال ساختارهای مختلف را توضیح می‌دهد.

نکته امنیتی: اگر سایتی امروز از «Claim ایردراپ Joystream» صحبت می‌کند، وجود یک برنامه جدید را ابتدا از منابع رسمی پروژه تأیید کنید و برای دریافت توکن هیچ‌گاه Seed Phrase یا Private Key خود را وارد نکنید.

Lockdrop چیست؟ تفاوت آن با ایردراپ معمولی

Lockdrop نوعی روش توزیع توکن است که در آن کاربر به‌جای پرداخت مستقیم برای خرید توکن، دارایی دیگری را برای مدت مشخصی در یک قرارداد هوشمند قفل می‌کند. پس از پایان دوره، دارایی اصلی به کاربر برمی‌گردد و براساس شرایط برنامه، توکن شبکه جدید به او اختصاص داده می‌شود.

از این نظر Lockdrop با مدل‌های ساده‌تر ایردراپ ارز دیجیتال تفاوت دارد؛ زیرا کاربر علاوه بر انجام شرایط برنامه، باید هزینه فرصت قفل شدن سرمایه و ریسک فنی قرارداد را نیز در نظر بگیرد.

Edgeware؛ یکی از معروف‌ترین نمونه‌های Lockdrop

یکی از شناخته‌شده‌ترین نمونه‌های تاریخی این روش، پروژه Edgeware و توکن EDG بود. Edgeware برای راه‌اندازی شبکه خود در سال 2019 از یک Lockdrop عمومی استفاده کرد.

در این برنامه دارندگان ETH می‌توانستند اتر خود را برای مدت مشخصی قفل کنند و براساس مقدار دارایی و مدت Lock، توکن EDG دریافت کنند. خود ETH پس از پایان دوره قفل قابل بازیابی بود.

طبق وب‌سایت رسمی Edgeware، توزیع اولیه EDG به‌شکل گسترده‌ای از طریق همین Lockdrop انجام شد و 90 درصد تخصیص اولیه در بخش Public Lockdrop قرار داشت.

اسناد رسمی Edgeware نشان می‌دهند که دوره اصلی Lockdrop از ژوئن تا پایان اوت 2019 اجرا شده و این برنامه اکنون بسته است. بنابراین صفحاتی که امروز از «شرکت در ایردراپ Edgeware» صحبت می‌کنند نباید این رویداد تاریخی را به‌عنوان یک فرصت فعال معرفی کنند.

تفاوت Lockdrop و Airdrop چیست؟

اگر می‌خواهید این مدل را با برنامه‌های توزیع بسیار بزرگ‌تر مقایسه کنید، مقاله بزرگترین ایردراپ های تاریخ ارز دیجیتال نمونه‌هایی مثل Uniswap، Hyperliquid و Arbitrum را بررسی می‌کند.

نکته: Lockdrop اولیه Edgeware یک رویداد تاریخی و پایان‌یافته است و این توضیحات به معنی وجود یک ایردراپ یا فرصت Claim فعال برای EDG نیست.

ایردراپ احتمالی با ایردراپ قطعی فرق دارد؛ نمونه xBank

یکی از اشتباه‌های رایج در Airdrop Hunting این است که وعده مشروط یک پروژه به‌عنوان «ایردراپ قطعی» معرفی شود. xBank Finance نمونه مناسبی برای درک این تفاوت است.

xBank یک پروتکل Lending روی zkSync Era بود. کاربران با سپرده‌گذاری یا Borrow در پروتکل، توکن غیرقابل‌انتقال esXB دریافت می‌کردند و تیم پروژه اعلام کرده بود قصد دارد در آینده Governance Token خود را راه‌اندازی کند.

همزمان xBank گفته بود اگر zkSync در آینده توکن خود را ایردراپ کند و خود پروتکل xBank بخشی از آن را دریافت کند، بخشی از Allocation دریافتی میان کاربران و دارندگان esXB توزیع خواهد شد.

جزئیات این برنامه مشروط در اطلاعیه رسمی xBank درباره Launch و Rewardها منتشر شده بود.

نکته مهم دقیقاً در عبارت «اگر دریافت کند» بود.

این برنامه یک ایردراپ قطعی با Snapshot و Allocation تضمین‌شده از طرف zkSync نبود. کاربر برای دریافت esXB سرمایه خود را وارد یک پروتکل DeFi می‌کرد و در مقابل، علاوه بر ریسک‌های معمول DeFi، روی یک Reward احتمالی نیز حساب می‌کرد.

در نهایت چه اتفاقی افتاد؟

در سال 2024 xBank دچار یک Precision Loss Attack شد و Deposit و Borrow پروتکل متوقف شدند.

تیم xBank جزئیات Incident را در گزارش رسمی حمله به xBank منتشر کرد.

تیم پروژه بعداً برنامه جبران خسارت برای کاربران آسیب‌دیده ارائه کرد و در آخرین اطلاعیه جبران خسارت اعلام کرد که xBank هیچ ZK Airdropی دریافت نکرده است.

امروز نیز DeFiLlama، xBank Finance را به‌عنوان یک Deprecated Protocol نمایش می‌دهد.

این اتفاق یک درس مهم برای Airdrop Hunting دارد:

Potential Airdrop با Confirmed Airdrop یکسان نیست.

اگر برای یک ایردراپ احتمالی لازم است دارایی خود را در Smart Contract سپرده‌گذاری، Bridge یا قفل کنید، باید ریسک سرمایه را مستقل از ارزش احتمالی Reward بررسی کنید.

ممکن است ایردراپ هرگز اتفاق نیفتد، Eligibility تغییر کند یا خود Protocol پیش از توزیع Reward با مشکل امنیتی یا عملیاتی روبه‌رو شود.

کدام نوع ایردراپ بهتر است؟

به طور قطع نمی‌توان گفت کدام یک از انواع ایردراپ بهتر است. چرا که هریک از این انواع دارای مزایا و معایب خاص خود هستند. برای مثال عده زیادی از کارشناسان معتقدند که ایردراپ‌های جایزه به دلیل پاداش ناچیز و مراحل زیاد، زمان بر بوده و ارزش چندانی ندارند. با این حال کیف پول سیف پال یک ایردراپ جایزه برگزار کرد که با انجام مراحل آن پاداشی معادل ۷ میلیون تومان به کاربران داد. بنابراین نمی‌توان ناچیز بودن پاداش را به همه ایردراپ‌های جایزه تعمیم داد. بیشتر به خود پروژه بستگی دارد. به این معنا که برای تعیین ارزش یک ایردراپ بهتر است که درمورد پروژه آن تحقیق کنید.
از طرف دیگر ایردراپ هولدر و هاردفورک نیز منوط به داشتن توکن و اندکی شانس است! چرا که از همان ابتدا داشتن هاردفورک یا ایردراپ برای هولدرها تعیین نمی‌شود. در این میان ایردراپ انحصاری تا حدودی بهتر از سایر رقبا عمل می‌کند چرا که این پیشرفت‌های پروژه است که باعث ایجاد پاداش می‌شود. نمونه از ایردراپ انحصاری صرافی‌هایی هستند که به ازای فعالیت در آن‌ها، به شما پاداش می‌دهند. هرچه پروژه بزرگ تر بوده و بیشتر فعالیت کنید، پاداش بیشتری نیز به دست می‌آورید.

سخن آخر

برگزاری انواع ایردراپ ارز دیچیتال، راهی برای شرکت‌ها و پروژه‌ها جهت افزایش آگاهی از توکن یا کوین خود و همچنین راهی برای افزایش نقدینگی آن‌ها با دادن آن به هزاران کیف پول مختلف است. اگرچه ایردراپ‌ها داری ارزش هستند اما اگر کاربران از کلاهبرداری‌های احتمالی مرتبط با ایردراپ‌های ارز دیجیتال آگاه نباشند، خطرات قابل توجهی نیز وجود دارد. از آنجایی که شرایط هر فردی متفاوت است، همیشه باید قبل از تصمیم گیری مالی، باید تحقیقات کاملی انجام داد.